CIT estoński — dla kogo może być korzystny

 

CIT estoński, czyli ryczałt od dochodów spółek, polega co do zasady na tym, że podatek płaci się dopiero w momencie wypłaty zysku, przede wszystkim w formie dywidendy. CIT estoński jest w Polsce dostępny od 2021 roku, jednak od roku 2022 ta forma opodatkowania może być dodatkowo dla niektórych podmiotów korzystniejsza niż wcześniej. W tym artykule szczegółowo omawiamy zalety i wady tej formy opodatkowania. Przygotowaliśmy również drugi artykuł, w który przedstawiamy praktyczne sposoby wdrożenia odpowiedniej ewidencji księgowej w systemach Macrologic ERP.

Od 2022 r. można korzystać z estońskiego CIT pd dwoma głównymi warunkami:

1. Po pierwsze, struktura firmy musi być prosta – jej wspólnikami mogą być jedynie osoby fizyczne.
2. Po drugie, firmy muszą osiągnąć minimalny poziom zatrudnienia – docelowo są to 3 osoby, które są zatrudnione w spółce na umowę o pracę lub na umowę zlecenia. Dla przedsiębiorstw, które dopiero startują w biznesie, czyli zakładają swoją spółkę lub są małymi podatnikami są tu pewne uproszczenia. Np. przedsiębiorca, który startuje ma aż 4 lata, żeby dojść do poziomu zatrudnienia 3 pracowników.

Warunki uprawniające do zastosowania ryczałtu od dochodów spółek

Opodatkowaniu ryczałtem może podlegać podatnik, który:

• Ma siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania.
• Jest spółką kapitałową, spółką komandytową, lub komandytowo-akcyjną.
• Posiada prostą strukturę własności. Udziałowcami i akcjonariuszami mogą być jedynie osoby fizyczne, a same spółki nie mogą posiadać udziałów (akcji) w kapitale innych podmiotów. Ustawodawca wyklucza szereg podmiotów, przykładowo spółki powstałe w wyniku połączenia lub podziału, przedsiębiorstwa finansowe, instytucje pożyczkowe, podmioty działające w ramach specjalnych stref ekonomicznych, niektóre podmioty korzystające z pomocy publicznej na podstawie odrębnych przepisów.
• Prowadzi ewidencję finansowo-księgową i sprawozdawczość w oparciu o ustawę o rachunkowości (nie stosuje MSR).
• Prowadzi działalność o charakterze aktywnym. Mniej niż 50% przychodów z działalności osiągniętych w poprzednim roku podatkowym powinno pochodzić z: wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, części odsetkowej raty leasingowej, poręczeń i gwarancji, praw autorskich lub praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw, transakcji z podmiotami powiązanymi w przypadku gdy w związku z tymi transakcjami nie jest wytwarzana wartość dodana pod względem ekonomicznym lub wartość ta jest znikoma, ze zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych.
• Zatrudnia minimum trzy osoby niebędące udziałowcami na podstawie umowy o pracę i ponosi w związku z tym wydatki z tytułu wynagrodzenia przekraczające kwotę trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Pewne ulgi w tym zakresie przewidziane są dla podmiotów rozpoczynających działalność i małych podatników.

Czy zawsze opłaci się przejście na ryczałt?

 
W systemie ryczałtu, z założenia, nie przewiduje się dodatkowych odliczeń od podstawy opodatkowania, z wyjątkiem takich, które zapewniają zgodność z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Nie ma zastosowania ulga B+R ani nawet ulga za złe długi.

Niekorzystne jest również zastosowanie metody ryczałtu u podatników, którzy w ostatnich latach ponosili straty. Podatnik, który wybrał rozliczanie podatku dochodowego metodą ryczałtu, traci w sposób bezwzględny prawo do rozliczenia strat z lat ubiegłych na znanych ogólnie zasadach (50% sumy strat z 5 lat poprzedzających dany rok podatkowy, do wysokości osiągniętego przychodu). Jeśli w roku 2022 podatnik rozpocznie stosowanie ryczałtu, to nierozliczone straty z lat ubiegłych, będzie mógł rozliczyć jedynie do wysokości przychodu osiągniętego w latach 2020 i 2021, pomniejszonego o rozliczone wcześniej kwoty straty.

Kiedy można zmienić formę opodatkowania?

Podatnik zdecydowany na zmianę sposobu opodatkowania może rozpocząć rozliczanie podatku metodą ryczałtu:

• z początkiem nowego roku obrotowego.
• przed upływem przyjętego przez podatnika roku podatkowego, jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem podatnik zamknie księgi rachunkowe oraz sporządzi sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości. W tym przypadku księgi rachunkowe otwiera się na pierwszy dzień miesiąca opodatkowania ryczałtem.

Podatnik zobowiązany jest do poinformowania właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wyborze opodatkowania ryczałtem – według ustalonego wzoru ZAW-RD – do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego, w którym podatnik ma być opodatkowany ryczałtem.

 

Czynności wymagane do wprowadzenia ryczałtu od dochodów spółek

Zgodnie z art 7aa. ust. 1 ustawy o CIT podatnik, który wybrał opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek, jest zobowiązany, na ostatni dzień roku podatkowego poprzedzającego pierwszy rok opodatkowania ryczałtem:

1. sporządzić informację o różnicach w przychodach i kosztach, które wynikają z ich odmiennej klasyfikacji dla celów prawa podatkowego oraz prawa bilansowego, wraz z informacją o podatku należnym. Są to różnice dotyczące:
   1. przychodów już uwzględnionych, zgodnie z przepisami o rachunkowości, w wyniku finansowym netto jeżeli dotychczas nie zostały zaliczone do przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT,
   2. kosztów zaliczonych już do kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, w latach podatkowych poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek – jeżeli dotychczas nie zostały jeszcze uwzględnione w wyniku finansowym netto podatnika zgodnie z przepisami o rachunkowości, ale mogą zgodnie z tymi przepisami zostać uwzględnione w wyniku finansowym netto w okresie opodatkowania ryczałtem,
   3. przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1, w latach podatkowych poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, które dotychczas nie zostały uwzględnione w wyniku finansowym netto podatnika zgodnie z przepisami o rachunkowości,
   4. kosztom uwzględnionym, zgodnie z przepisami o rachunkowości, w wyniku finansowym netto podatnika za lata podatkowe poprzedzające pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, jeżeli dotychczas nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15.
2. sporządzić informację o dochodzie z przekształcenia, w kwocie odpowiadającej sumie nadwyżek wartości poszczególnych składników majątku, ustalonych dla wyniku finansowego netto zgodnie z przepisami o rachunkowości, na dzień przekształcenia, ponad ich wartość podatkową ustaloną na ten dzień wraz z informacją o podatku należnym.
3. wyodrębnić w kapitale własnym:
   • kwoty zysków niepodzielonych i kwoty zysków podzielonych, które odniesiono na kapitały, a które zostały wypracowane w latach poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek,
   • kwoty niepokrytych strat, które zostały poniesione w latach poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek.

Informacje, o których mowa powyżej,  podatnik składa zgodnie z załącznikiem CIT/KW na stronie podatki.gov.pl

Stan na marzec 2022: nie ma formularza interaktywnego obsługującego załącznik CIT/KW, pojawiła się wersja robocza schematu xsd.

Podatnik i jego następcy prawni są zobowiązani do wykazywania odrębnie zysków i strat, o którym mowa powyżej, w sprawozdaniach finansowych sporządzanych zgodnie z przepisami o rachunkowości w okresie od roku, w którym dokonano tego wyodrębnienia, do roku, w którym wypłacone zostały te zyski lub pokryte zostały te straty.

Przepisów dotyczących różnic w kwalifikacji przychodów i kosztów podatkowych i rachunkowych nie stosuje się do przychodów niezaliczanych do przychodów podatkowych, oraz kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, z wyjątkiem tych przychodów i kosztów, które podlegają rozliczeniu w innych terminach lub okresach zgodnie z przepisami o rachunkowości. Celem tego przepisu jest wskazanie, iż korekta wstępna przychodów dotyczy tych kategorii, które są rozpoznawane dla celów podatkowych.

W przypadku ustalenia przychodów i kosztów z tytułu korekty wstępnej, podatnik dokonuje zapłaty podatku należnego od tego dochodu z końcem pierwszego miesiąca następującego po ostatnim roku opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek. Jeżeli jednak podatnik stosował to opodatkowanie cztery lata podatkowe lub dłużej, w sposób nieprzerwany, zobowiązanie podatkowe z tego tytułu wygasa w całości. Do dochodu z tytułu korekty wstępnej stosuje się stawkę podatku określoną w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, tj. 19%.

 

Zasady rozliczania podatku dochodowego metodą ryczałtu od dochodów spółek

Przedmiotem opodatkowania ryczałtem jest co do zasady zysk, który nie pozostaje w spółce. Przepisy nie ograniczają się jednak wyłącznie do opodatkowania dywidendy, ale uwzględniają również inne formy rozdysponowania wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem zysku netto. Ustawodawca wymienia sześć kategorii dochodu będącego przedmiotem opodatkowania:

1. dochód z tytułu zysku netto wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem, w części przeznaczonej do podziału między wspólników lub na pokrycie strat powstałych w okresie poprzedzającym opodatkowanie ryczałtem,
2. dochód z tytułu ukrytych zysków (świadczenia, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest wspólnik lub inny podmiot powiązany),
3. dochód z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą podatnika,
4. dochód z tytułu zmiany wartości składników majątku (w przypadku łączenia, podziału, przekształcenia podmiotów lub wniesienia przez osobę fizyczną w drodze wkładu niepieniężnego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części),
5. dochód z tytułu zysku netto w części niepodzielonej lub nieprzeznaczonej na pokrycie straty w okresie stosowania ryczałtu – w przypadku podatnika, który zakończył opodatkowanie ryczałtem,
6. dochód z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych.

 

W oparciu o wymienione powyżej kategorie dochodu ustalono pięć podstaw opodatkowania:

1. suma dochodu z tytułu podzielonego zysku i dochodu z tytułu zysku przeznaczonego na pokrycie strat ustalona w miesiącu, w którym podjęto uchwałę o podziale lub pokryciu wyniku finansowego netto za rok obrotowy, nie później jednak niż do końca szóstego miesiąca następującego po ostatnim dniu roku podatkowego, za który sporządzone jest sprawozdanie finansowe,
2. suma dochodu z tytułu ukrytych zysków i dochodu z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą ustalona w miesiącu, w którym wykonano świadczenie lub dokonano wypłaty albo wydatku (połączone punkty 2 i 3 kategorii przychodu),
3. dochód z tytułu zmiany wartości składników majątku osiągnięty w miesiącu, w którym nastąpiło łączenie, podział, przekształcenie podmiotów lub wniesienie wkładu niepieniężnego,
4. dochód z tytułu zysku netto (suma zysków netto osiągniętych w każdym roku podatkowym stosowania opodatkowania ryczałtem w części, w jakiej te zyski nie były zyskami podzielonymi lub nie zostały przeznaczone na pokrycie straty) osiągnięty w roku podatkowym, w którym podatnik zakończył opodatkowanie ryczałtem,
5. dochód z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych osiągnięty w roku podatkowym.

 

Poszczególne dochody ulegną rozpoznaniu w miesiącu ich realizacji, tj.:

1. w przypadku podziału zysku, wypłaty dywidendy lub pokrycia strat – w miesiącu podjęcia uchwały o podziale zysku, nie później niż do końca szóstego miesiąca następującego po ostatnim dniu roku podatkowego, za który sporządzone jest sprawozdanie finansowe; Podatek dochodowy zostaje zapłacony na podstawie uchwały zwyczajnego zgromadzenia wspólników (akcjonariusz) zatwierdzającej podział wyniku, do 20. dnia siódmego miesiąca następnego roku podatkowego. W przypadku rozdysponowania dochodu z tytułu zysku netto – do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano w całości lub w części wypłaty tego dochodu lub rozdysponowano nim w jakiejkolwiek innej formie, nie później niż do 20. dnia siódmego miesiąca roku podatkowego, w którym dokonano tej dyspozycji. (art. 28r)
2. w przypadku ukrytych zysków np. wypłaty świadczenia wspólnikowi – w miesiącu dokonania jego wypłaty, a zapłata podatku powinna nastąpić do 20. dnia następnego miesiąca.
3. w przypadku zmiany wartości składników majątku – w miesiącu np. przejęcia przez połączenie, a zapłata podatku do 20. dnia następnego miesiąca.
4. dochód z tytułu zysku netto rozpoznawany jest w momencie zakończenia opodatkowania ryczałtem i odpowiada łącznej wartości zysków netto wypracowanych przez spółkę w każdym roku podatkowym stosowania ryczałtu, które nie zostały podzielone między wspólników lub przeznaczone na pokrycie strat w każdym z tych lat podatkowych. Zyski (straty) wypracowane w okresie opodatkowania ryczałtem wykazywane są w sprawozdaniu finansowym poprzez wyodrębnienie ich w kapitałach własnych. O sposobie zapłaty podatku od dochodu z tytułu zysku netto wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem decyduje podatnik. Termin zapłaty podatku od tego dochodu uzależniony został od terminu jego dystrybucji. Podatek powinien zostać zapłacony do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po ostatnim roku opodatkowania ryczałtem lub do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym została dokonana dyspozycja rozdysponowania nie później niż 20. dnia siódmego miesiąca roku podatkowego, w którym dokonano dystrybucji zysku netto wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem. Termin ten uzależniony jest od decyzji co do zapłaty podatku w całości po rezygnacji z ryczałtu albo od terminu rozdysponowania (wypłaty lub innej formy jego dystrybucji).
5. Dochód z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych ustala się jednorazowo do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po roku, w którym przychody lub koszty powinny zostać zarachowane i w tym terminie podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku od tego dochodu.

 

Jak obliczyć ryczałt od dochodów? Zasady plus przykład

Opodatkowanie ryczałtem obejmuje okres bezpośrednio po sobie następujących 4 lat podatkowych.

Od 2022 stawki ryczałtu od dochodów wynoszą:

• 10% dla małych podatników i podatników rozpoczynających prowadzenie działalności
• 20% dla pozostałych podmiotów spełniających warunki stosowania ryczałtu.

Ustawodawca uchylił przepisy dotyczące progów inwestycyjnych, które wprowadzono w 2021 roku. Obecnie nie ma konieczności przeznaczania na cele inwestycyjne nakładów w wysokości 15% (min 20.000,-zł) i 33% (min. 50.000,- zł) wartości początkowej określonej grupy środków trwałych, odpowiednio w dwóch i czterech następujących po sobie latach podatkowych. Zniesiono również, ustalony wcześniej, próg maksymalnych przychodów osiąganych z działalności, który wynosił 100.000.000,- zł, oraz domiar w wysokości 5% wynikający z przekroczenia tego progu.
 
Dodatkową korzyścią dla wspólników spółek rozliczających się metodą ryczałtu jest możliwość obniżenia podatku dochodowego PIT. Podatek dochodowy (PIT) od przychodów z zysków kapitałowych dla wspólników spółek kapitałowych wynosi 19%. Podatek dochodowy od zysków kapitałowych wypłacany przez spółkę opodatkowaną ryczałtem może zostać pomniejszony zgodnie z następującą zasadą. Kwota podatku należnego od wspólnika zostaje pomniejszona o:

• 90% kwoty odpowiadającej iloczynowi procentowego udziału wspólnika w zysku spółki liczonego na dzień nabycia przez niego prawa do wypłaty podzielonego zysku i należnego od spółki ryczałtu – w przypadku gdy stawka ryczałtu wynosi 10%,
• 70% kwoty odpowiadającej iloczynowi procentowego udziału wspólnika w zysku spółki liczonego na dzień nabycia przez niego prawa do wypłaty podzielonego zysku i należnego od spółki ryczałtu – w przypadku gdy stawka ryczałtu wynosi 20%.

Warunkiem obniżenia podatku dochodowego PIT wspólników jest pochodzenie wypłacanego zysku z wydzielonego kapitału zysków netto wypracowanych w okresie rozliczania spółki metodą ryczałtu.

Przykład
Rozważmy praktyczne zastosowanie CIT estońskiego przy następujących założeniach:

Wynik spółki (małego podatnika) za rok 2022, w którym stosował opodatkowanie ryczałtem, wyniósł 500.000,- zł.

Uchwałą wspólników na wypłatę dywidendy przekazano 200.000,- zł.

Wspólnik ma 15% udział w kapitale spółki.

Ryczałt od dochodów spółki	10% * 200.000	20.000
Dochód wspólnika	15% * 200.000	30.000
Kwota podatku PIT	19% * 30.000	5.700
Kwota skorygowana o CIT	5.700 –  15% * 20.000	2.200

 

 

Deklaracja o wysokości osiągniętego dochodu

Do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego podatnik jest obowiązany złożyć deklarację o wysokości dochodu osiągniętego za poprzedni rok podatkowy. Deklarację składa się urzędowi skarbowemu na urzędowym formularzu CIT-8E za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Art. 28r ust 1 i 2 ustawy o CIT

Stan na marzec 2022: formularz CIT-8E nie jest jeszcze dostępny w wersji elektronicznej, można tylko pobrać wersję PDF i po wypełnieniu złożyć w formie papierowej. dostępna jest jedynie wersja umożliwiająca wypełnienie i złożenie go w formie papierowej. CIT-8E (podatki.gov.pl) Dostępne zeznanie zawiera jeszcze elementy dotyczące domiaru, który w związku z rezygnacją z górnego limitu przychodów został zniesiony. Zeznanie będzie najprawdopodobniej zmieniane.